
Dzisiaj będzie o jednej z tych książek, które albo kochasz, albo Cię irytują. Klasyka literatury, która ciągle potrafi wywoływać skrajne emocje, mimo tego, że powstała już ponad siedemdziesiąt lat temu. Książka „Buszujący w zbożu” to taka literacka wersja pokręconego pamiętnika, który mógłby prowadzić każdy z nas w okresie nastoletniego buntu. Główny bohater, Holden Caulfield jest znanych chyba nawet tym, którzy tej książki nie czytali. Bo to archetyp zbuntowanego, sarkastycznego nastolatka, który nie dogaduje się ze światem dorosłych. Ale po kolei.
Caufield jest osobą, który na pewno robi wrażenie, tylko że niekoniecznie dobre. Zwróćcie uwagę na to – ma 16 lat, znowu został wyrzucony ze szkoły i kompletnie nie ma pojęcia, co zrobić ze swoim życiem. Nie wraca do domu. Zamiast tego rusza na małą wycieczkę po Nowym Jorku, włóczy się po mieście, spotyka dziwne postaci, odwiedza dawne miejscówki. We wszystkim tym, co myśli i co robi, nienawidzi dorosłych, ich sztuczności, kłamstw i obłudy. Ale wbrew pozorom nie jest taki twardy, na jakiego się kreuje. Wewnętrznie jest zagubionym dzieciakiem, który chciałby być bohaterem i uratować inne dzieciaki przed światem dorosłych.
Ahh, przyznam się Wam szczerze, że mam olbrzymi problem z tą książką.
Z jednej strony to klasyka literatury, która wpływała na pokolenia, a sam Holden Caufield to symbol zagubienia, niezrozumienia i tego, jak trudno odnaleźć siebie w świecie pełnym oczekiwań i schematów. Nie ulega wątpliwościom, że ta książka jest fenomenem kulturowym. W latach 50. wywołała wręcz szok, bo mówiła o tym, jak młodzież naprawdę się czuje. Kiedy od młodzieży oczekiwano posłuszeństwa i szacunku do starszych, narracja ta, pełna gniewu, frustracji i młodzieńczej złości, była jak grom z jasnego nieba. I właśnie wtedy Holden stał się ikoną buntu przeciwko systemowi – szkolnemu i społecznemu. Czy główny bohater „Buszującego w zbożu” stał się początkiem całego pokolenia buntowników? Być może tak, bo jednak postać ta szukała swojego miejsca, nie chciała się podporządkować, zadawała pytania, na które nie ma prostych odpowiedzi.
No, ale właśnie jest jeszcze ta druga strona.
Czy naprawdę Holden jest buntownikiem? Czy może po prostu jest gościem, którego wszystko wkurza? Spójrzcie na to w ten sposób. Główny bohater chodzi o hotelach, parkach czy barach, spotyka i rozmawia z ludźmi, którzy go wkurzają. Wkurzają go dosłownie wszystkim. Głupią fryzurą, złym materiałem w walizce, fałszywym słowem „powodzenia”. I ciągle narzeka. Na czyjąś niesłowność, na przekleństwa na ścianie szkoły – chociaż sam przeklina jak szewc. I w sumie na tym narzekaniu się kończy. Brakuje tu konfrontacji ze światem. Wszystkie te narzekania i złość to tylko wewnętrzne odczucia bohatera, które nie mają nigdzie ujścia. Czy można go w takim razie nazwać buntownikiem? Czy po prostu zbuntowanym dzieciakiem, który poza masą bełkotliwych przemyśleń, nie robi nic interesującego?
Chociaż nie każdy polubi Holdena Caulfielda, to ja nie chcę patrzeć na tę książkę tylko w negatywnym świetle. Bo kilka ciekawych elementów na pewno się tu znajdzie. Przede wszystkim wszystko to, co mówi bohater jest w miarę autentyczne. Nie owija w bawełnę, nie udaje, że jest lepszy i nie sili się na to, żeby być idealnym. Tak, jego narracja jest chaotyczna, surowa i pełna wątpliwości, ale przecież takie dokładnie są czasem nasze myśli! Po drugie, jej aktualność. Tu można by się trochę nie zgodzić, bo jednak świat przez te 70 lat popędził do przodu, to jednak takie tematy jak dojrzewanie, odrzucenie, samotność czy poczucie braku sensu dotykają nas wszystkich.
Ale, ale!
Czy na pewno jest aktualna pod względem języka młodzieży, sposobu myślenia czy zachowania? Tutaj śmiem wątpić. Wulgarność tej książki być może szokowała w latach 50., ale teraz używanie słów niecenzuralnych wśród młodzieży to codzienność. Punkt numer dwa – palenie papierosów i picie alkoholu. Kiedyś pewnie wzburzało to odbiorców, teraz jednak, czytając o tym, możemy tylko wzruszyć ramionami. Bo po prostu nie jest to nic, co wykracza poza typowego niesfornego nastolatka. Chcę po prostu napisać, że ta książka, w dzisiejszym świecie, nie jest już niczym szokującym, niczym nowym i niczym wyróżniającym się. Co więcej, wydaje się, że na tle dzisiejszej młodzieży, Holden Caulfield jest aniołkiem.
Chyba po prostu ta książka nie jest dla każdego. Może powinno się ją czytać zanim wkroczy się w wiek nastoletni? Coś w rodzaju przestrogi. Zwrócenia uwagi na to, jakie uczucia mogą towarzyszyć młodzieży. Można się też z bohaterem utożsamić. Bo kiedy jesteś dorosły, to myślę, że ciężko jest w tę książkę się wkręcić. Ona czasem jest po prostu nudna. Nie ma szybkiej akcji, zwrotów akcji, szerszego kontekstu. Brak też logiki i ciągłości zdarzeń. Czasem Holden wpada na jakiś pomysł, żeby za chwilę go odrzucić. To wszystko powoduje, że snuje się po mieście bez celu. I do tego jest marudnym, wiecznie niezadowolonym chłopakiem, który nie docenia tego, co ma.
Czy warto?
„Buszujący w zbożu” to książka, która albo Cię wciągnie, albo rzucisz ją po kilku rozdziałach. Bo to nie jest klasyczna fabuła, gdzie akcja gna od punktu A do punktu B. To raczej podróż w głąb myśli bohatera, które nie zawsze, albo wręcz rzadko, są ciekawe. Nie ulega jednak wątpliwościom, że książka jest klasyką literatury i zainspirowała miliony ludzi do myślenia o swoim miejscu na świecie. Ale ma też swoją mroczną stronę. Na pewno znacie historię o tym, jak Mark David Chapman miał tę książkę przy sobie, kiedy zastrzelił Johna Lennona. Dla niektórych będzie to dowód na to, że Holden, pomimo tego, że nie ma złych zamiarów, może być postacią niebezpieczną. Ale prawdą jest, że jego zagubienie i złość to coś, co drzemie w wielu młodych ludziach, tylko nie wszyscy posuwają się tak daleko. Holden Caulfield to bohater, który jest lustrzanym odbiciem emocji, które czujemy, ale nie zawsze umiemy wyrazić. Przeczytajcie ją, ma około 300 stron, ale czyta się łatwo. Wyróbcie sobie własne zdanie na jej temat. I albo pokochajcie, albo odłóżcie na półkę i nigdy do niej nie wracajcie.





Dodaj komentarz