
Kiedy byłeś kilkunastoletnim chłopcem szedłeś grać w piłkę, jadłeś chrupki brudnymi rękoma i piłeś oranżadę pod sklepem. Nikt nie mówił Ci za bardzo, jak masz żyć. Dzisiaj od najmłodszych lat uczą Cię, jak być poprawnym. Jak mówić i wyrażać emocje, nie krzywdząc innych. Jak żyć w społeczeństwie, jak być elastyczny, grzeczny, ułożony. Jak być najlepszą wersją człowieka. A potem sięgasz po “Mechaniczną Pomarańczę”, która wyciera Tobą podłogę. Bez przepraszania, bez filtra i bez instrukcji obsługi.
Takiej książki nie czytasz dla przyjemności. Czytasz ją po to, żeby sprawdzić, czy jeszcze coś czujesz. Czy masz w sobie tę nutę szaleństwa, dzikości, czegoś niewygodnego dla innych. Ta książka to lustro, które pokaże Ci jak bardzo lubisz, gdy ktoś decyduje za Ciebie. I jeśli po tej lekturze wzruszysz ramionami i stwierdzisz, że to ciekawe spojrzenie na problem to znaczy, że jesteś dokładnie tym, o czym ta książka opowiada. Jesteś produktem systemu.
Myślisz, że jesteś lepszy od Alexa? Głównego bohatera książki, dzieciaka, którego raczej nie chciałbyś spotkać w ciemnej uliczce? Albo w biały dzień. Albo wcale. To dzieciak, który ma oryginalne hobby – gwałci, bije i niszczy. To sadysta o poetyckim usposobieniu. Jak cudownie! Ale to jest właśnie znak rozpoznawczy świata Burgessa – przemoc miesza się z klasyką, brzydota z pięknem i wolność z tyranią.
Poznajesz losy Alexa, który terroryzuje miasto i zachodzisz w głowę, jak to tak może być. Gdzie są rodzice, gdzie jest policja? Ale poczekaj, nie o to tu chodzi. Prawdziwa i najważniejsza część książki zaczyna się wtedy, kiedy Alex trafia na “terapię”, które ma go zmienić. I zaufaj mi, to jest jeszcze gorsze niż bycie potworem. Kiedy system zabiera mu wolność wyboru, robi z niego kogoś znacznie przerażającego – robi z niego mechanizm. Alex zostaje dobrym człowiekiem… na siłę. Brzmi znajomo?
Jeśli szukasz kolejnej dystopii i myślisz, że “Mechaniczna Pomarańcza” nią jest, to trafiłeś pod zły adres. To dokument o świecie. Świecie, w którym to nie przemoc z tradycyjnym znaczeniu jest problemem. Problem leży tu w języku, marketingu, w systemach lojalnościowych, Internecie. Świecie, w którym jesteś kształtowany przez algorytmy, deadliny, instrukcje obsługi. Wszystko po to, żebyś był grzeczny. Żebyś w wolnym czasie scrollował rolki na telefonie, zamiast szlajać się po mieście i szukać zaczepki.
Ale czujesz to? Czujesz jak coś w Tobie umiera? Może to spontaniczność? Może wolność? Niezależność? Dostajesz punkty i “lajki” za to, że jesteś poprawny. I jeszcze jesteś tym zachwycony. Tak jak Alex po terapii. W książce Burgessa człowiek jest maszyną, którą trzeba przeprogramować, by była lepsza. W naszym świecie wystarczy algorytm.
Jeśli jesteś jednym z tych czytelników, którzy nie lubią, kiedy wciska im się kit, to łap za tę książkę. Znajdziesz tutaj brutalność, która oczywiście jest obrzydliwa, ale może otworzyć Ci oczy. Czy fakt, że będziesz zły, niepokorny i niezależny jest gorsze od podporządkowania? Czy chcesz żyć w systemie, który myśli za Ciebie? Jeśli chcesz poczuć opór, kiedy przewracasz kolejną stronę, przeczytaj tę książkę. A jeśli nie czujesz nic – to przeczytaj ją koniecznie.
Ta książka nie jest ładna. Bo ona nie ma być ładna. Co więcej jej język, slang, którego używają bohaterowie, może Cię odstraszyć. Ale jeśli przełamiesz tę barierę, to dostaniesz lustro, które pokaże Ci samego siebie. Może przypomnisz sobie o tym, co tracisz, dążąc za doskonałością.
Nie licz na puentę. Ale zadam Ci pytanie – wolisz być potworem z wolną wolą czy grzeczną marionetką w społeczeństwie, gdzie zło pozornie nie istnieje? Wybór należy do Ciebie. A “Mechaniczna Pomarańcza” może pomóc Ci podjąć decyzję.





Dodaj komentarz