Niektóre historie nigdy nie tracą swojego uroku, niezależnie od tego, ile razy je przeczytamy, Jeśli czytacie wiele książek, to na pewno zauważyliście, że są tematy, które wracają jak bumerang. Są motywy literackie, które wciąż przyciągają czytelników i inspirują kolejnych pisarzy. Wiecie dlaczego? Bo są tak uniwersalne, że od lat poruszają ludzkie emocje i doświadczenia. Zerknijcie poniżej na pięć motywów literackich, które nigdy się nie nudzą oraz na przykłady najbardziej znanych książek, w których można je znaleźć.

#1 Walka dobra ze złem

Absolutnie najbardziej popularny motyw literacki. Motyw, który pojawiał się już w bajkach dla dzieci. Tyle tylko, że w historiach dla najmłodszych podział między dobrem a złem jest czarno-biały. Tam wiesz, kto jest dobry, kto jest zły, i kto z tego starcia wyjdzie zwycięsko. Kiedy jednak jesteś trochę starszy to dochodzisz do wniosku, że to nie do końca tak wygląda w literaturze, nazwijmy to sobie, bardziej ambitnej. Tutaj często jesteśmy skłonieni do przemyśleń na tematy moralne i filozoficzne. Zastanawiamy się, jak naprawdę rozumiemy dobro i zło. Mimo wszystko jednak, kiedy dobro i zło stają do walki, my, czytelnicy, kibicujemy bohaterom, którzy walczą o to, co słuszne. I wierzymy, że dobro zawsze musi zwyciężyć. To klasyczny ponadczasowy motyw, bo kto z nas nie pragnie sprawiedliwości i happy endu?

A gdzie go znajdziesz? Właściwie daleko szukać nie trzeba. Pierwsze z brzegu mogą być bestsellery, takie jak „Harry Potter” – gdzie tytułowy bohater walczy ze złym Lordem Voldemortem, albo „Władca Pierścieni”, opowiadający o Frodo Bagginsie i jego przyjaciołach, walczących z Sauronem. Warto również wspomnieć o czymś dla młodszych, na przykład o „Opowieściach z Narnii”, która opowiada o przygodach grupy dzieci, które stają do walki ze złą Białą Czarownicą.

#2 Miłość

Kolejny motyw, który nigdy się nie starzeje. Książki z tym tematem nigdy nie wychodzą z mody, bo ludzie uwielbiają czytać o uczuciach. Zarówno o szczęśliwych zakończeniach, jak i o dramatycznych rozstaniach. Miłość od zawsze stanowiła inspirację dla poetów, pisarzy czy dramaturgów. A rodzajów miłości jest całe mnóstwo! Od wielkich romantycznych uniesień, po te skomplikowane, niemożliwe, czy pełne bólu relacje. To zawsze przyciąga i wzbudza emocje. Ale nie musi być to tylko motyw klasycznej miłości między zakochanymi. W literaturze znajdziemy całe mnóstwo innych relacji opartych na tym uczuciu – rodzicielska, partnerska czy miłość do ojczyzny.

Jeśli miłość w książkach, to pierwsze skojarzenie to Romeo i Julia. I słusznie, bo jest to najbardziej klasyczna historia nieszczęśliwej miłości, która pomimo upływu wieków, wciąż porusza serca czytelników. Ale warto wspomnieć tutaj też o kultowej książce „Duma i uprzedzenie”. Opowiada ona o historii miłosnej, pełnej emocji i komplikacji, które muszą pokonać bohaterowie. Na uwagę zasługują też na pewno „Dziady cz. IV” Adama Mickiewicza i pełna rozpaczy i bólu miłość Gustawa do Maryli, czy oczywiście „Pan Tadeusz” z nieszczęśliwą miłością Jacka Soplicy i Ewy Choreszkówny.

#3 Podróż bohatera

Niezwykle popularny motyw, często stosowany w książkach ze względu na swoją uniwersalność. Bo nie zawsze musi być to historia o podróży w dosłownym znaczeniu. Można też wykorzystać motyw wędrówki symbolicznej, która okazuje się być czasem bardziej interesującą od tej dosłownej. Bo bohater, który wyrusza w drogę, żeby odkrywać nowe światy albo zrealizować jakiś cel, przechodzi jakieś próby i uczy się czegoś ważnego o sobie samym. Ale wędrówką może być też po prostu droga w głąb siebie, która może doprowadzić do wewnętrznej przemiany. Tego typu opowieści zawsze budzą ciekawość, bo każdy z nas na jakimś etapie życia wyrusza w swoją własną podróż.

A co z przykładami? Poza tymi bestsellerowymi przykładami jak „Hobbit” czy po raz kolejny „Władca Pierścieni”, mi przychodzi na myśl też „Odyseja” Tu mamy Odyseusza, który wraca do domu po wojnie, przeżywając po drodze niesamowite przygody. Ale wskażę Wam też dla przykładu „Lalkę” Bolesława Prusa. Wokulski, chociaż oczywiście podróżuje fizycznie do Paryża, w istocie odbywa swoją chyba największą podróż – wewnętrzną, w poszukiwaniu miłości i sensu życia.

#4 Bunt jednostki przeciwko systemowi

Przyznajmy to – bohaterowie, którzy buntują się przeciwko systemowi, władzy czy normom społecznym, zawsze budzą naszą sympatię. I ten motyw buntu bardzo często pojawia się w literaturze. Historie o walce o wolność, sprawiedliwość i prawo do bycia sobą przyciągają czytelników. Są one zawsze pełne dramatyzmu, emocji i pokazują siłę ludzkiego ducha, który nie chce się podporządkować. Zwróćmy uwagę na to, że istnieją różne formy buntu – rewolucja, sprzeciw, odseparowanie się od czegoś. Ale w literaturze spotkamy też inne rzeczy, czy idee, przeciwko którym się buntujemy – mogą to być rodzice czy chociażby Bóg. Szukamy opowieści o tych, którzy mieli odwagę przeciwstawić się niesprawiedliwości, rozumiemy to i podziwiamy.

Pierwsze książki, które mogą się nam nasunąć na myśl są oczywiście pozycje George’a Orwella. „Rok 1984” i „Folwark zwierzęcy” są klasycznymi przykładami buntu przeciwko systemowi i władzy. Ale poszukajmy czegoś innego. Może lektury? Proszę bardzo. Najpierw „Antygona”. Tytułowa bohaterka buntuje się przeciwko rozkazowi króla Kreona, by nie pochować brata. Jej postawa to symbol walki o wartości i prawa jednostki. A drugą mogą być „Dziady cz. III”, gdzie Konrad jest buntownikiem, który walczy z Bogiem i systemem o wolność narodu. Z innych ciekawych książek, które można przytoczyć są chociażby „Igrzyska śmierci” – bunt Katniss Everdeen przeciwko okrutnej władzy, która zmusza dzieci do walki na śmierć i życie w tytułowych igrzyskach.

#5 Przyjaźń i lojalność

Przyjaźń jest często fundamentem dobrej opowieści. Istnieje wiele dobrych książek, gdzie bohaterowie muszą polegać na sobie nawzajem, a ich przyjaźń staje się fundamentem fabuły. Takie relacje budują więzi i wzmacniają siłę historii. Jesteśmy świadkami prawdziwej lojalności, odwagi i wspólnego pokonywania trudności. Ten motyw pokazuje, jak ważne są więzi między ludźmi. Tego rodzaju historie są pełne ciepła i dodają otuchy i stają się często centralnym punktem wielu opowieści.

Nie będę tu po raz kolejny przytaczał Harry’ego Pottera, chociaż tam oczywiście przyjaźń między Harrym, Ronem i Hermioną jest jednym z najważniejszych motywów. Ale napiszę Wam o „Małym Księciu”, choć jest to książka filozoficzna, to przyjaźń jest jednym z najważniejszych jej tematów. A drugą propozycję niech będą „Kamienie na szaniec”, a więc opowieść o przyjaźni, lojalności i poświęceniu Rudego, Zośki i Alka w czasie II wojny światowej.

Te pięć motywów, to prawdziwe fundamenty literatury, które zawsze znajdą swoje miejsca w sercach czytelników. Dlaczego? Bo opowiadają o sprawach uniwersalnych – miłości, dobra, walki z przeciwnościami czy pragnienia wolności. Wszyscy to znamy, przeżywamy i rozumiemy.