Ależ Ci dzisiaj ranking przygotowałem. Zazwyczaj jak się mówi o książkach, to, że albo są najdłuższe, albo najbardziej dramatyczne, albo najbardziej zaskakujące. Albo, że mają piękny język czy uniwersalne przesłanie. Wszystko fajnie. Tylko umówmy się. Jak siedzisz z kumplami przy piwie to nie chwalisz się, że odkryłeś nowy poziom narracji. No nie. Siedzisz i gadasz o trupach.

Stary, książki to nie tylko metafory i piękne cytaty. To też, albo głównie śmierć. Pola bitew, smoki, wojny, egzekucje i autorzy, którzy najwyraźniej stwierdzili, że fajnie się będzie pościgać na ilość zabójstw na stronę prostokątną. Ot tak pomyśleli, że najlepszym sposobem na wywołanie emocji będzie wycięcie połowy obsady.

I dlatego pomyślałem, że stworzę taki ranking. Zamiast „Top5 książek, które musisz przeczytać przed śmiercią”, masz ranking Top 5 książek, gdzie śmierć przychodzi szybciej niż zdążysz wypić piwo. No więc przeczytaj. O starożytnych wojownikach, elfickich masakrach, rosyjskich romansach z karabinami w tle i o jednej serii, gdzie trup pada tak często, że zaczynasz kibicować pobocznym postaciom, żeby chociaż one dotrwały do końca rozdziału.

#1 „Iliada” – Homer

Zaczynamy od epickiej greckiej masakry trojańskiej. Jest wojna, to muszą być trupy. To jasne. Homer stworzył epopeję grubszą niż większość dzisiejszych powieści fantasy i do tego nie bawił się w żadne półśrodki. I jeśli myślisz, że „Iliada” jest opowieścią o miłości Heleny czy pięknych zbrojach wojowników, to powiem Ci, że jesteś w wielkim błędzie. To prawdziwa lista zgonów z komentarzem poety.

Ile mamy tutaj trupów? Ponad 240, proszę Pana. Ale czekaj, mówię tu tylko o tych, których Homer łaskawie wymienił z imienia. O innych nawet nie będę wspominał. Pewnie doszlibyśmy do tysiąca, albo i lepiej. Ale żeby nie było, że to wszystko anonimowa rzeźnia, to dam Ci kilku tych bardziej znanych trupów. Patroklos, najlepszy kumpel Achillesa, postanowił zgrywać twardziela w cudzej zbroi. No i skończył słabo. Z włócznią w brzuchu, zabity przez Hektora. Zresztą Hektor nie pożył dużo dłużej. Opętany żądzą zemsty Achilles poszedł na totalną vendettę i zabił bohatera trojańskiego, a na dodatek przywiązał jego zwłoki do rydwanu i jeździł wokół Troi. Chyba szacunek do przeciwnika w tamtym czasie był tylko opcjonalny.

Chcesz więcej? Proszę bardzo. Achilles za brak szacunku do przeciwnika też oberwał. Sprawca całego trojańskiego zamieszania, Parys, trafił go w piętę i Achilles zabrał się na drugi świat za swoim przyjacielem Patroklosem.

Stary, takich trupów było o wiele więcej. Serio, trupów anonimowych jest tam cała masa. To jest esencja stylu Homera. Przez dwie linijki opisuje typa, a potem w trzeciej serwuje mu śmierć w wersji slow motion. To wszystko sprawia, że „Iliada” nie jest lekturą, którą z pełną powagą czytasz w szkole, ale zwyczajna antyczna masakra trojańska w pięknym wydaniu.

#2 „Władca Pierścieni: Dwie Wieże” – J.R.R. Tolkien

W drugiej części powieści Tolkiena o spokojnych hobbitach i przyjaznym Shire mamy prawdziwą rzeź. I o ile w całej książce może nie natkniesz się na trupy, to jak już dojdziesz do słynnej bitwy o Rogaty Gród to zobaczysz, że to taki odpowiednik dobrego koncertu grupy metalowej. Czyli głośno, krwawo i z tłumem, który nie jest w stanie wyjść o własnych nogach. W bitwie tej zginęło prawie 470 osób, których tylko udało się policzyć. A w rzeczywistości było tego o wiele więcej. Zginęło tam prawie 10 tysięcy orków i Uruków, ale też większość Dunlendingów, a po drugiej stronie cała masa żołnierzy: piechurów, jeźdźców i wojowników. A w dodatku Tolkien, jako były żołnierz I wojny światowej, pisał to z taką intensywnością, że momentami naprawdę czujesz, jakbyś dostał czymś między żebra.

Momentów w tej bitwie jest naprawdę sporo. Jednym z ciekawszych, jest zakład między Legolasem a Gimlim, który zabije więcej przeciwników. Trupów pada tyle, że można by zrobić tabelę wyników rodem z Counter Strike’a. Gimli kończy na 42 fragach, a Legolas przebija 40+ i obaj są zadowoleni. Innym epickim momentem jest oczywiście szturm armii Sarumana i bitwa z ludźmi Rohanu. Wyobraź sobie sytuację, że siedzisz sobie w twierdzy, a nagle pod Twoimi murami zbiera się kilkadziesiąt tysięcy orków z zamiarem, żeby skasować Cię z mapy. No i zaczyna się prawdziwa jatka. Wrzask, tarany, drabiny. Śmierć sypie się hurtowo: topory idą w czaszki, włócznie w brzuchy, a miecze w karki. Nie masz tutaj szczegółowych opisów jak u Homera, ale Tolkien dba o to, żebyś poczuł skalę rzezi.

Prawie 470 zgonów potwierdzonych tylko w jednym tomie – a to przecież jeszcze nie koniec historii. To cały Tolkien – ten sam, który opisywał hobbickie fajki i pieśni przy piwie. A tutaj zrobił tom, gdzie śmierci jest tyle, że może to przypominać raport wojenny.

#3 „Wojna i pokój” – Lew Tołstoj

Zastanawiasz się pewnie, dlaczego znalazło się to w tym zestawieniu, skoro to książka o niekończących się balach, salonach i arystokratach. Ale, ale, pamiętaj, że to głównie w pierwszych dwóch tomach, gdzie Tołstoj skupił się na części pokojowej. W dwóch pozostałych tomach pisze o wojnach. No i tutaj się dzieje. Okazuje się, że Tołstoj miał w głowie coś więcej niż tylko ploteczki o tym, kto komu się ukłonił w Operze. I zaczął opowiadać o wojnach, Napoleonie, armatach, szablach i tysiącach żołnierzy, którzy… no, skończyli w rowie. Jaki był rezultat? Ponad 600 trupów. I znowu – trupów, które mają imiona, historie i wątpliwości egzystencjonalne.

I po raz kolejny powtórzę – nie ma tutaj anonimowej rzeźni. Śmierć w „Wojnie i pokoju” opisana jest z iście chirurgiczną dokładnością. Tołstoj nie pisze po prostu o tym, że ktoś zginął. Pisze w taki sposób, żebyś wszedł w głowę bohatera, który widzi, jak świat mu gaśnie. Weźmy na przykład takiego księcia Andreja Bołkońskiego. Główny bohater powieści, pełen dumy i marzeń, a tu nagle w bitwie dostaje gonga, leży, patrzy w niebo i myśli o tym, jakie życie jest kruche. Albo na przykład bitwa pod Borodino. Rzeźnia absolutna. 70 tysięcy zabitych i rannych w jeden dzień, a Tołstoj zmienił to w literacki horror.

„Wojna i pokój” to ciekawa książka o tyle, że Tołstoj pomieszał tutaj romans z reportażem wojennym. W jednej scenie masz tańce w salonie, a za chwilę w drugiej scenie żołnierze giną w błocie pod salwami armat. To nie tylko klasyka literatury, ale też książka, która ma więcej trupów niż niejeden thriller.

#4 „The Silmarillion” – Tolkien

Napisałem Ci już o Tolkienie w przypadku Władcy Pierścieni, ale musisz wiedzieć, że to nie był rekord Tolkiena, jeśli chodzi o ilość trupów w jednej książce. Ten pan napisał jeszcze coś, co się nazywa „Silmarillion”, czyli jedno z najbardziej znanych jego dzieł, zbiór opowieści o „Dawnych Dniach”, czyli „Pierwszej Erze Świata”. I teraz uważaj. Bo to nie jest bajka o hobbitach i pierścieniu, tylko kronika krwi i zdrad, w której ginie ponad 900 osób. I po raz kolejny – nie są to przypadkowe ofiary, ale często to elfy, królowie i wszyscy bohaterowie, którzy normalnie powinni być bohaterami własnych sag.

Tutaj Tolkien poszedł na całość. Wszedł w pełen dramat i czystki fabularne na skalę masową. Na uwagę zasługuje na pewno Bitwa Niezliczonych Łez, gdzie poległo tak dużo osób, że masz wrażenie, że to prawdziwa kronika wojenna, a nie fantasy. Zginęli bohaterowie, królowie, a wielu skończyło w niewoli. Inny przykład? Feanor i jego synowie. Ojciec prowadzi swoich synów na wojny, które kończą się totalną katastrofą. Wszyscy giną, trup ścieli się gęsto.

Największy absurd polega na tym, że Tolkien napisał „Silmarillon” jako prequel do „Władcy Pierścieni”, a wygląda to jak historia, w której Śródziemie trzy razy prawie samo się unicestwia. I dlatego to dzieło jest rekordzistą. Jest w nim tyle trupów, że można by obdzielić kilka powieści fantasy.

#5 „Gra o Tron” – G.R.R. Martin

Ale nie jest absolutnym rekordzistą, bo mam dla Ciebie coś, co z pewnością znasz. Coś, co jest znane głównie ze śmierci i trupów. „Gra o Tron”, mój drogi. Zrobię tu wyjątek, nie napiszę o jednej książce, a o całej serii. Ale nie mam innego wyjścia. „Gra o Tron” to literacka rzeźnia, w której śmierć jest częściej spotykana niż woda pitna w Westeros.

Ale po kolei. Napiszę tak. Już w pierwszym tomie powieści naliczono około 500 trupów. Walki, egzekucje, intrygi i przypadkowe zgony. Wszystko to tam jest. A potem w kolejnych tomach Martin wrzuca kolejne setki trupów do tego stopnia, że w całej sadze ich liczba dobija do ponad 4000. Wiesz pewnie, że Martin specjalizuje się w zabijaniu głównych bohaterów. Tych, których pokochałeś, którym kibicowałeś, w których wierzyłeś. A potem bum – spada głowa, zatrute wino działa, miecz wbija się tam, gdzie najmniej się tego spodziewasz. Przykłady? Oczywiście Ned Stark i jego śmierć już w pierwszym tomie powieści. Ojciec rodu, mądry, honorowy, władca Północy. Idealny kandydat na długą przygodę. No, ale znasz Martina. Kiedy jego głowa kończy na palu, każdy dowiaduje się, że nikt nie jest bezpieczny. Inny przykład? Słynne Czerwone Wesele. Rzeź rodziny Starków, gdzie ginie spadkobierca Neda, Robb Stark, jego matka Catelyn, żona w ciąży i cała armia gości. Martin nie ma litości. Ginie każdy, kto poczuje się zbyt pewnie. Śmierć w „Grze o Tron” nie jest finałem historii, tylko jego częścią. Każdy zgon to nowa polityczna układanka, nowa wojna i nowy konflikt.

Dałem Ci to, czego chciałeś. Pięć literackich rzeźni, gdzie trup ściele się gęsto, a autorzy nie mają litości nawet dla głównych bohaterów. Od Homera, który traktował bohaterów jak mięso armatnie, przez Tolkiena i Tołstoja, aż po Martina, który stworzył Westeros jako jedną wielką kostnicę. Każdy autor ma swój sposób na to, aby podnieść czytelnikowi ciśnienie. A nic nie działa tak skutecznie, jak wysłanie do piachu połowy obsady.

Dodaj komentarz



Trending