
Absolutny „must have” każdego szanującego się czytelnika i miłośnika literatury. Książka „1984” w momencie wydania, a było to ponad 70 lat temu, była złowrogą przepowiednią przyszłości skażonej totalitaryzmem. Dzisiaj, w obliczu toczących się wojen, w świecie, gdzie życie jednostki jest podporządkowane władzom, a w wielu przypadkach kłamstwa zastępują prawdę, przesłanie Orwella jest ciągle aktualne. Czy warto więc sięgnąć po „1984”?
Cóż to za pytanie! Oczywiście, że tak! I w kilku szybkich, prostych punktach wyjaśnię Wam dlaczego. Ale na początek krótko o fabule. Bohaterem powieści jest Winston Smith, pracownik Partii Zewnętrznej, zajmujący się sprawami administracyjnymi. Jest znudzony i rozczarowany swoim życiem i dostrzega szaleństwo systemu i świata, w którym żyje. To świat inwigilacji, manipulacji i propagandy. W pewnym momencie Winston zaczyna buntować się przeciwko rzeczywistości, podważa oficjalną wersję świata, próbuje odnaleźć prawdę. Nawiązuje zakazaną relację z Julią, pracowniczką Ministerstwa Miłości. Razem zaczynają snuć plany o zdemaskowaniu partii rządzącej, ucieczce od świata, w którym żyją. Jak skończy się ich historia? Tego nie zdradzam i odsyłam do przeczytania książki. A teraz spróbuję przekonać Was do tego, że jest naprawdę warto.
Przemyślana wizja dystopii
Chociaż zazwyczaj to fabuła jest czymś, co wciąga czytelnika najbardziej i nie pozwala się oderwać, to jednak w tym przypadku stawiam na pierwszym miejscu świat wykreowany przez Orwella. Dlaczego? Bo to niezwykle realna, przerażająca wizja państwa totalitarnego, gdzie „Wielki Brat” obserwuje wszystko i każdego. Wszechobecne teleekrany wnikliwie śledzą każdy ruch obywateli. W Oceanii (bo tak nazywa się wykreowane przez Orwella miasto-państwo) musisz uważać – tu nawet mówienie przez sen jest przestępstwem. A jeśli nie wyłapie tego telewizor, to własny syn może na Ciebie donieść, bo doskonale wie, jak to zrobić. Generalnie rzecz biorąc, to w świecie, w którym żyje Winston Smith można tylko jedno – pracować i zaspokajać podstawowe potrzeby. Ludzie nie mogą kochać, mieć wolnej woli, własnego zdania. Są podporządkowani tyranii. A jeśli się jej przeciwstawią, są wyczyszczani, a więc oprócz fizycznego unicestwienia, zacierane są również jakiekolwiek ślady ich obecności. Świat Orwella jest mocny, przerażający i taki, gdzie historia ciągle pisana jest na nowo, podporządkowana politycznym potrzebom partii władzy. To świat pozbawiony nadziei.
Wciągająca fabuła
Wprawdzie w moim przypadku na drugim planie, jednak nie sposób zwrócić uwagi na historię, która dzieje się na tle świetnie wykreowanego, dystopijnego świata. Winston Smith jest pracownikiem Partii Zewnętrznej, jego zadaniem jest fałszowanie historycznych dokumentów w taki sposób, żeby były one w jednej linii z polityką Partii. Ale jest buntownikiem, który zaczyna przeciwstawiać się systemowi. Zaczyna podejmować ryzykowne działania, które grożą mu całkowitą eliminacją ze społeczeństwa. Do samego końca w zasadzie nie wiadomo, jak może skończyć się jego historia. A jeśli do tego dojdzie zakazana historia miłosna z Julią i wspólna walka z rzeczywistością, to mamy gotowy plot twist. Do ostatnich stron powieści nie jesteśmy pewni, czy ich starania skończą się sukcesem i czy tajemniczy członek Partii, który stara się im pomóc, naprawdę jest ich sprzymierzeńcem.
Ciekawie wykreowani bohaterowie
Jeśli książka ma okazać się sukcesem, to muszą pomóc jej właściwie wykreowani bohaterowie. I tak z pewnością jest w przypadku „Roku 1984”. Przede wszystkim Winston Smith, który jest marionetką w rękach systemu, a my śledzimy jego walkę o utrzymanie własnej tożsamości. Całe szczęście, że nie jest superbohaterem, który potrafi w pojedynkę zmienić rzeczywistość. To zwykły facet, nieco mało sprawczy, a jego osoba jest raczej portretem bezradności w walce z totalitaryzmem. Pomimo wielkich chęci zmian, nie podejmuje wielkich działań, żeby cokolwiek zmienić. Plusem są retrospekcje z jego dzieciństwa, sny o matce, które są jakby zagubionymi strzępkami przeszłości i pomagają nam ukazać strukturę jego postaci. Po drugie – Julia, a więc kochanka Smitha, działaczka Ligi Antyseksualnej. Pełna nienawiści do Partii za wyeliminowanie pożądania i zmysłowości. Różni się od Winstona Smitha tym, że potrafi wyciągać trafne wnioski i dostrzegać więcej. A postaci jest przecież więcej! Tajemniczy O’Brien czy „Wielki Brat”, którego na dobrą sprawę nikt nigdy nie widział.
Uniwersalność
Rzecz bardzo ważna i sprawiająca, że po 70 latach od powstania, książka ta wciąż jest na językach. Wciąż czytana, analizowana, będąca przedmiotem wielu, często burzliwych, dyskusji. A to wszystko dlatego, że wszystkie tematy, które podejmuje Orwell są niezmiennie aktualne. Wątki takie jak kontrola nad jednostką, manipulacja, propaganda, inwigilacja, bez trudu można znaleźć w dzisiejszym świecie. To opowieść o przyszłości, która stała się przeszłością, ale jest jednocześnie ostrzeżeniem dla naszej teraźniejszości, aby znów nie stała się przyszłością. Orwell snuje wizję świata, gdzie rządzi przemoc i strach, a władza panuje nad wszystkim – nad losem człowieka, jego uczuciami i myślami.
Przekonałem Was do przeczytania „Roku 1984”? Liczę na to, że tak. Bo gwarantuję, że naprawdę warto. To nie tylko opowieść o walce jednostki z bezdusznym systemem, ale również wizja świata, gdzie władza pochłonęła wolność słowa, myśli i czynu. Powieść George’a Orwell’a jest klasykiem literatury dystopijnej, która może być przestrogą przed nadmiernym wykorzystaniem propagandy, władzy, czy manipulacji. Zresetujcie swój światopogląd na chwilę, na potrzeby przeczytania tej książki. I wyciągnijcie własne wnioski.





Dodaj komentarz