Wśród książek polecanych jako te do przeczytania przed śmiercią, natknąłem się na „Władcę much” Williama Goldinga. Książka laureata literackiej Nagrody Nobla jest uważana za jedną z najsłynniejszych powieści o upadku kultury i cywilizacji. Mówi się, że to jedno z najważniejszych dzieł XX wieku. Zachwycająca, wciągająca, ekscytująca. Ale tutaj wchodzę ja, cały na biało i rozprawiam się z tym survivalowym szaleństwem. I po raz kolejny mówię: sprawdzam.

Szybciutko napiszę, o czym jest ta opowieść. Grupa chłopców przeżywa katastrofę lotniczą i znajduje schronienie na bezludnej wyspie. Początkowo są wniebowzięci, bo nikt nie sprawia nad nimi kontroli, a do tego mogą hasać i bawić się do woli w rajskiej scenerii. Później jednak zdają sobie sprawę, że aby przetrwać, muszą zbudować prowizoryczne społeczeństwo, które jest oparte na równości. Jak się okazuje, ich przygoda szybko zamienia się w koszmar.

Od razu Wam napiszę – spójrzcie na tę książkę tylko i wyłącznie pod kątem symbolicznym. Inaczej szybko odłożycie ją na półkę. Chyba, że jesteście młodszym czytelnikiem, wtedy może znajdziecie w niej coś dla siebie. Ale jeśli potraktujecie ją jako metaforę i alegorię, to możecie dostrzec tu jakiekolwiek plusy. Bo historia sama w sobie jest bardzo prosta, a język jest przystępny, a sposób prowadzenia narracji mało skomplikowany. I dobrze, bo nie trzeba brnąć w morzu filozoficznych porównań, hiperboli, przenośni. Są tu barwne opisy wyspy, na której znaleźć chciałby się zapewne każdy z nas. Są sprawnie opisane zachowania bohaterów, sporo dialogów. To wszystko może zachęcić Was do przeczytania tej książki i wyciągnąć z niej coś dla siebie.

Druga płaszczyzna, ta właściwa, o którą walczył Golding to ta symboliczna. Autor bada mroczne zakątki ludzkiej natury, rozprawia o moralności, istocie zła, strachu i władzy. Stara się pokazać czytelnikowi, co może się stać, kiedy człowiek obudzi w sobie najbardziej prymitywne instynkty. Kiedy dochodzi do walki o przetrwanie, może zdarzyć się absolutnie wszystko. Golding używa do tego wszystkiego postaci dzieci, aby wzmocnić ten przekaz. To działa, bo okazuje się, że nawet w dziecku, jeśli dostanie specjalne impulsy i okoliczności, drzemie zło.

A teraz ponarzekam. Ponarzekam na fabułę, która jest prosta, a przez to mocno przewidywalna i niezbyt wciągająca. Powiem więcej – czasem wiało nudą. Chłopcy ciągle przemieszczają się z punktu A do punktu B, wypowiadają te same zdania (lub podobne!), wszystkie sprzeczki między nimi są wręcz takie same. No szału niestety nie ma. A do tego nie brakuje tam totalnych abstrakcji. No bo wyobraźcie sobie, że dzieci jedzą wszystkie owoce jakie znajdą na wyspie, bez większej obawy, czy aby wszystkie są jadalne. Albo idą polować na świnie, które później kroją i patroszą. Albo piją wodę skąd popadnie, nie zastanawiając się nad tym, jakie mogą być tego konsekwencje. Powiecie, no ale to są dzieci… Tym gorzej! Trochę więcej realizmu by się przydało, doceniłbym to. Skoro rzekomo potrafią rozwiązywać problemy społeczne, to dlaczego nie zastanowią się nad źródłem pożywienia?

A po drugie? Hmm, powiem krótko: „ale to już było”. Dobra, przyznam uczciwie, kiedy powstawała ta książka (lata 50.) być można była ona innowacyjna, ale we współczesnym świecie, kiedy survivalowych historii jest mnóstwo, nie jest niczym nowym. Wystarczy obejrzeć „Lostów”, które w mojej ocenie lepiej przedstawiają motyw przetrwania na bezludnej wyspie. Wiadomo, inne czasy, inne realia, ale ja czytałem tę książkę niedawno i odnoszę jej przesłanie do czasów współczesnych. A w nich, w mojej ocenie, nie ma już ona za bardzo racji bytu. Nie jest odkrywcza, nie pokazuje niczego nowego, nie zaskakuje i nie szokuje.

I znowu napiszę to, co piszę w przypadku każdej przeczytanej książki. Nie zniechęcam do niej, bo jak każdą książkę, warto ją poznać. Ale nie włączyłbym jej do listy pozycji, które trzeba przeczytać przed śmiercią. Jeśli macie więc limitowany czas na czytanie książek, poszukajcie czegoś innego.

Dodaj komentarz



Trending