Ktoś kiedyś podobno powiedział, że ta książka w ogóle nie powinna ukazać się drukiem. I faktycznie, Orwell miał wielki problem, żeby ją wydać. Przez dwa lata szukał wydawnictwa, które opublikowałoby jego tekst. I znalazł. Uff, na szczęście. Bo to bajka dla dorosłych z ponadczasowym przesłaniem, wydrukowana w dziesiątkach milionów egzemplarzy na całym świecie. A brytyjski Book Marketing Council zaliczył ją do dwunastu najznakomitszych dzieł czasów współczesnych.

Czy słusznie?

Gdyby tak opisać fabułę w sposób prosty i bezpośredni, nie analizując ukrytych wszędzie analogii czy metafor to można by rzec, że jest dość banalna. Ot, taka opowieść o gospodarstwie, w którym zbuntowane zwierzęta wyganiają gospodarza i przejmują władzę. Ustanawiają własne prawo i zasady, zaczynają tworzyć nową społeczność, dowodzoną przez świnie, które uważane są za zwierzęta najmądrzejsze ze wszystkich. Początkowa idylla zmienia się w antyutopię. Świnie zaczynają stosować terror wobec innych zwierząt, zmieniać prawo, a nawet zawierać interesy z ludźmi, których wcześniej uważały za śmiertelnych wrogów. Wszystko to robią, według nich, zgodnie z prawem, dopisując do istniejących zasad kolejne lub zmieniając dotychczasowe.

Ale wrodzona wnikliwość każe nam spróbować poszukać tego, co początkowo niezauważalne.

Bo w istocie ta orwellowska bajka w zwierzęcym kostiumie traktuje o rzeczach najważniejszych. Na kartach krótkiej, ale bardzo treściwej powieści autor kreśli alegorię totalitaryzmów, snuje opowieść o rewolucji, władzy i jej wynaturzeniu. Orwell bawi się konwencją i ostro igra z językiem. Prowadzi z czytelnikiem grę na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze po mistrzowsku kreśli portret totalitaryzmu, obnażając jego mechanizmy manipulacji, indoktrynacji i propagandy. Bierze zwierzęta i traktuje je jako symbole grup społecznych, przesuwa nimi niczym pionkami po szachownicy, pokazując ich perypetie jako alegorie zachowań XX-wiecznych dyktatur.

Po drugie – „Folwark Zwierzęcy” to nie tylko gorzka lekcja historii, ale też uniwersalne studium władzy i jej wpływu na jednostkę. Ta prosta historia buntu zwierząt przeciwko tyranii człowieka jest wielką refleksją nad naturą władzy i jej wpływem na społeczeństwo. Orwell chce przestrzec przed łatwymi sloganami i obiecywaną utopią, która w swej realizacji przeradza się w dyktaturę.

George Orwell jawi się jako gawędziarz, który przy kominku, za pomocą pozornie prostego, aczkolwiek precyzyjnego i klarownego języka opowiada o upadku ideałów i triumfie oportunizmu. Mistrzowsko posługuje się ironią i sarkazmem, a stosowane alegorie i metafory są idealnym środkiem do przekazania tego, co ważne, w prosty i nieskomplikowany sposób. To właśnie czyni tę powieść łatwą i prostą do zrozumienia dla czytelnika w każdym wieku.

Czy jest to jedno z najznakomitszych dzieł czasów współczesnych? Zdecydowanie! „Folwark Zwierzęcy” to książka, która niepokoi, wywołuje smutek i gorycz na widok upadku rewolucyjnych ideałów. Ale zmusza też do głębokiej refleksji nad naturą władzy i jej nieuchronnym dążeniem do absolutyzmu. To przestroga i apel o bycie czujnym. Bo demokracja i wolność są wartościami, które bez odpowiedniej troski, znikną.

Dodaj komentarz



Trending